Kenan Kirkaya Kenan Kirkaya
HÛRGILÎ

Civak van encaman qebûl nake 27 Pûşper 2018 Çarşem

Encamên hilbijartinan ên bi nîqaş û guman hatin aşkerakirin. Tifaqa AKP û MHP’ê beriya aşkerakirina encaman serkeftina xwe îlankirin. CHP, hêvî û bendewariyên gel taloq dike. HDP, heya niha nirxandinek baş nekiriye.

Encamên ku ji aliyê Ajansa Anatoliyayê (AA) û YSK’ê ve hatin îlankirin ji rastiya civaka Tirkiyeyê dûr in. Di pêvajoya kampanyayê de hemû anket û pîvanan dida nîşandan ku piraniya civakê guherînê dixwaze. Dîsa raya giştî herî zêde ji ber nelirêtî û diziyan biguman bûn. Ev metirsî pêk hat. Dîsa derket holê partiyên muxalîf fikarên ku beriya hilbijartinê dianîn ziman bi têra xwe cidî negirtin. Li gorî vê yekê tedbirên xwe nestendin. AKP’ê ji van qelsî ne amedekariyan sûdê wergirt. Lewma ev encam, encamên ku beriya hilbijartinê hatine çêkirin in.

Ger ku bi rastî ev encam, daxwaza gel bû ya divê ku li Tirkiyeyê aramiyek pêk bihata. Lê ji berê zêdetir fikar û guman hene. Gelê Tirkiyeyê ji van encaman aciz e. Ne tenê muxalîf ji sedî 70’yê civakê pêşeroja xwe nabîne. Qeyrana aborî mezin dibe. Piyaseyan jî vê encamê wekî encamek erênî nedît. Dolar û euro hîn zêde dibe, pîvaz û kartol jî bi wan re di nav pêşbaziyê de ne.

Her çiqas ku Muharrem Înce û CHP van encaman qebûl kiribe jî dengdar vê yeke qebûl nakin. Baweriya ku ‘mudaheleyî hilbijartinan kirine’ di nav gel de mezin e. Ev mudaxele tenê bi destê AKP’ê jî pêk nehat. Ev konsensûsek navneteweyî ye. Mifteya fêmkirina van encaman di şîrovekirina gera Erdogan ya Îngilistanê ye. Beriya hilbijartinê Erdogan çû Îngilistanê rêyedarên Îngilistanê bi awayek aşkera piştgirî da Erdogan. DYA’yê beriya hilbijartinê ji bo piştgiriya kampanyaya Erdogan daxuyaniya Minbicê da û got ku leşkerê tirk li Minbicê dewriye digerin. Lê belê leşkerê tirk li cihê xwe yê berê bûn. Ev daxuyanî li ser daxwaza Erdogan pêk hat û Erdogan vê yekê wekî parçeyek kampanyaya xwe bi kar anî.

Niha heman welatê biyanî bangewaziya aramiyê û pêşîlêvekirina demokrasiya li Erdogan dikin. Wisa dixuyê ku bi Erdogan re bazaran kirin. Ji Erdogan re gotin ku em ê emrê te dirêj bikin. Erdogan li hemberî vê yekê tavizên mezin da. Her wiha soz da ku li gorî daxwaza derdorên kar, hin gavên asayîkirinê biavêje. Bangewaziya hêzên navneteweyî ya wekî, “Pêşiya demokrasiyê veke” tê wateya, “Me piştgirî da te tu jî soza xwe bi cih bîne.”

Her wiha dixuyê ku van derdoran ji bo qebûlkirina encamên hilbijartina Înce û CHP jî ‘îkna’ kirine. Hêzên navneteweyî bi dewleta kûr a Tirkiyeyê re hevkarî kirin. Ev encam li gorî daxwaza wan e. Erdogan kirin serokkomar lê belê wî neçarê Bahçelîkirin. Dengê Înce zêdetirin ku derdorên muxalîf pê şa bin. Destûr dan ku HDP li ser bendavê bimîne ku pêşiya nerazîbûnên gelê kurd bigirin.

Li gel hemû mudaxeleya û li gel van encamên biguman û binîqaş hîn ji sedî 50’yê vî welatî guherînê dixwaze. Van encaman qebûl nake. Ji rewşa heyî aciz e. Ev girse li pêşengiyê digere. Ev jî encama herî girîng ya hilbijartinê ye û bingeha şoreşeke civakî ye.