Nesrîn Navdar Nesrîn Navdar

Dîktatorî Bi Weçînayîş Nêşnê… 30 Pûşper 2018 Şemî

Weçînayîşî nîşanê demokrasî û têduştîya mîyanberê şaran û heme sinifan ê. Heqê weçînayîş di rayveberîya komaran û pergalanê demokratîkan de heme şexsan, heme sinifan û heme şaran rê ameyo dayîşî ke kesî hem eşkenê yewan weçînê hem zî xo bidê weçînayîşî. Weçînayîşan de ro partîyan û şexsanê hemverê xo bicaardişê hîle xurde, bêedaletî, nesêpêtî û rûnayîşê astengî ameyê qedexekerdişî. Weçînayîşan de îmkanê dewlet û hikûmatan semedê heme partî û şexsan sêpê yeno dayîşî. La bi taybetî nê hîrê weçînayîşê peyînan de, ma her weçînayîşan de benê şahid ke Tirkîye de qaydeyê weçînayîşî her tim yenê binlingkerdişî. Tarîxa rûnayîşê komare ra heta eyro semedo ke Kurdî nêbê wayîrê polîtîka û siyasetê xo, çiqas dek û dolabê ke yenê zanayîşî hetê hikûmat û partîyê na pergala dagirkere ra Kurdan ser de yenê pêkardişî. 


Eke ma banîrê siyasetê Tirkiye yê vizîrî ra mîsalê mebûsê Dêrsime Hesen Xeyrî fikrê înan ê ay wextî dano verê çimanê ma ke senîn sirf semedo ke hemverê qirkerdişanê ke hikûmatî Koçgirî(1921) de viraştêne vecyabi û talan, tecawiz û qetlîamê ke hikûmatî pêk ardê meclise de teşhîr kerdî ame îdamkerdişî. La seyke bi sebebê qanûnê cilan rê muxalefet kerdo û meclise de kurdî qisey kerdo îdam kenê ameyo ramoştişî. No zî yeno zanayîşî ke wextê Lozanî de sirf semedo ke Ewropa ra vacê banîrê Kurdî bi ziwan û cilanê xo meclise de ca gênê û Kurdî û Tirkî bi yewbîyayîş û têhetî ciwîyenê, Atatirkî bi xo ey ra waşto ke bi cilanê Kurdî telgraf Lozanî rê bişrawo. La dima ra zî semedo ke o wayîr ro şarê xo vecêno, cilanê ey sebeb mojnenê ra û ey îdam kenê. 


Eyro zî eynî fikir bi zêdnayîş domêno. Sirf sebebo ke parlamenterê Kurdî emverê qirkerdiş, talan, tecawiz û koçberkerdişê ke hikûmat şarê înan ser de virazeno vecênê parlamenterîya înan yena betalkerdişî û erzênê zindanan. Rocê ma yê eyroyî de reqamê tarîxe bedelyayê la zihnîyetê na pergale bêbedelnayîş û bi eynî awayî xo domneno. Na dewlete, hikûmatê aye, partîya aye û sey şexsêke serokdîktatorê aye vizîrî çi ardêne serreyê Kurdan eyro çend qatî ey zêdehîrê anê serreyê înan. Ferqêke mîyanberê weçînayîşî, peşke yan zî derbeyê înan de çinêyo. Wazena bi weçînayîş bo, wazena bi derbeyêke bo heme zî eynî ca de vecênê, înkar û çinêkerdişê Kurdan de. 


Nê weçînayîşê peyînî de zî ke bi waştişê dîktatorêke virazya û bi emrê dîktatorêke peynî deya hedefê înan o pîl bêsiyasetverdayîşê Kurdan bi. La Kurdî rayêke bîne bi xoverdayîşêke girde wayîr ro îradeyê xo vecyayî û hewl da ke heme şarî bi heme bawerî û ferqîyanê xo yê bînan binê hikmê dîktatorê eyroyî ra feletyê. Her çiqas ma raştîya dîktatoran tarîxe ra zanayne û kerdişanê înan texmîn kerdêne zî nê weçînayîşî de ke bi zorî ame rûnayîşî û bi bêedaletîyêka zehf zêde domîya, hêvîya şarê Kurdî û şaranê bînan bî ke tarîxe de rayêka verêne bidê qeydkerdişî ke beno dîktatorî bi weçînayîş şêrê. 


La çi heyf ke tarîxe xo şaş nêkerd, ancî tekerrur kerd û rayêka bîne mojna ma ke dîktatorî bi weçînayîş nêşinê. Erê rast o tarîxe de dîktatorê ke bi weçînayîş ameyê serê hikmî estê, la heta nika ayê ke bi weçînayîş şîyê çinêbîyê. Yanê bi weçînayîş yenê ser la bi weçînayîş nêşnê. Wina yeno dîtişî ke o go dîktatorîya xo bidomno şarê ma û şarê bînî ke demokrasî, têduştî û aştî wazenê zî go têkoşîn û xoverdayîşê xo bidomnê.