Nesrîn Navdar Nesrîn Navdar

Cinîyan ser de tehda zêdyena 10 Tebax 2018 În

Senîn ke seserre ma de kapîtalîzm û netewdewletî bîyê neyarê xoza û semedê menfeetê xo roc bi roc zêdetir zirar danê aye ro, çi heyf ke cinî zî hetê eynî ekîbe ra zirar vînenê û rast ro neheqîyê pîlan yenê. Eyro roc tehdaya fîzîkî, cinsî, hîsî, psîkolojîkî, ekonomîkî û siyasî ke hetê mêrdeyan ra cinî ser de virazêna zehf tera çimeyê xo raybazê rayveberî, hîqûq û qanûnanê netewdewletan ra gêna. Xo ra raybazê kapîtalîzmî temam çinêkerdişê rûmet û erciyayîye cinî ser de ameyê awankerdişî. Semedê kar û nehfanê xo cinî kerda sey haceyke û bi awayêke heqeretî xebetnena.

Bi vatişêke bîn kapîtalîzm, netewdewlet û şexsê ke înan ra cesaret gênê bîyê yew î û hîrê hetan ra cinîyan ser de zilmê xo varrnenê. Û hemverê nê kerdişanê înan çi heyf ke têkoşînêke bes e ke wedartişê nê kerdişan pêk bîyaro hema nêeysena. Rast o çend sazîyê ke hemverê nê heqeret û zilmê cinîyan ser de têkoşîne danê estê la çi heyf ke zêde nêeşkenê aver şêrê û bi temamî biersê mexsedê xo. Sebebo tewr pîl ê nêersayîşê saziyê heqanê cinîyan a mexsedê xo rayveberî, qanûn û hiqûqê ey dewletan o ke bi heme awayî vernî ro heqeret û tehdaye cinîyan ser de kenê a. Her çiqas ekserî awayê heqeret û tehdayan hetê şexsan ra bêro kerdişî zî no persgirêk yeno ancî qanûn, hiqûq û zîhnîyetê rayveberanê hikûmet û dewletan de xetemêno. Yeno zanayîşî ke şexsî efterayîşê kerdişanê xo yê cinî ser de qanûnan û kerdişanê rayveberanê hikûmatan ra gênê.

Wexta rayveberîya hikûmatêke çimê xo nê awayî kerdişanê şexsan rê gêna, înan efû kena û cezayêke nêdana înan, ey şexsî (sey mêrde, bayê, bira, heskerde û şexsê cay karî) zî aye ra cesaret gênê û kerdişanê xo yê bi nê awayan zêdnenê. Ma eşkenê vacê ke sebebê heme awayî kerdişanê cinîyan ser de kapîtalîzm û netewdewletê ke bi zîhnîyetê bavkanî yê. Ma kapîtalîzm û heme dewletanê bînan bidê hetêke nizdbîyayîşê dewlete Tirkîye tenê zî bes o ke semedê rewşe wehîm a ke eyro roc cinî tedeyê çimanê ma ver de bifîno ra.

Tenê emsar cinîyê ke hetê rayveberîya nê hikûmatî ra hetê sîyasî û ekonomî ra ameyê dûrvistişî zî bes o semedê ke ma bizanê rewşe cinîyan ê nê welatî çi derceye de yo. Û ancî bes o semedo ke merdim fam bikero çi rê tehdaya mêrdan cinî ser de endeyke zêdyaya. Eke ma nê awayî hînke bîn akerê misala hepiskerdişê sîyasetmedaranê cinîyan ê sey Fîgen Yuksekdage ra bigîrê heta Leyla Guven e hepiskerdişê cinîyanê ke wazenê azadîya xo ya sîyasetî bi kar bîyarê û bi ardişê qeyûmî kar ra eştişê cinîyê xebatkaran ke wazenê azadîya xo ya ekonomî bi kar bîyarê tenê zî anyayîşê hikûmatê netewdewletan a cinîya ra baş mojneno ra.

Heta kapîtalîzm cinî semedê karê xo bixebetno go rûmet, rindî, hîs û azadîya cinî bêro binlingkerdişî. Heta netewdewletî cinî sey takekesêke azad e nêvînê û bi çimê koletî bianîrê tera go şexsê mêrdan zî bi eynî awayî nizdê cinî bibê û nê heqeret û tehdaya xo cinîyan ser de wina bi zêdehî bidomnê. Lazim o têkoşîna cinîyan a hemverê nê kapîtalîzm û netewdewletê ke bi çimê koletî anênê cinî ra berze bo, hîra bo û pîle bo. Tenê bi cîya cîya têkoşînan nê, bi têkoşînêka hempar e ya heme saziyanê cinîyan ê dinya beno ke no heqeret û tehda bêro wedartişî.