U. Serhildan  Andan U. Serhildan Andan

Welatê krîzan! 30 Tîrmeh 2018 Duşem

Tirkîye de hem zerrî hem zî teber de tengasîyê pîlî estî, labelê nê tengasîyan ser o fikiryayîşêk çin o. Sere de îqtîdar û kesê ke peyê ci de yê nê tengasîyan nêvînayîşî ra yenî û kenê ke şarî zî nê tengasîyan bikerî xo vîrî ra. Her roje hetê îdarekerdişê welatî de tengasî benî xorîn, polîtîkayê teber û zerrî de krîzî vejîyayî sewîyeyanê berzan û girêdayîya naye de zî krîzê ekonomî dewam keno. Tirkîye bi nê çiyan sîstemê xo keno newe. Helbet wexto ke merdim vano ‘newe’ binêk ecêb o. Çunkî newebîyayîş tîya de tena hetê çekûye de vateyêk dano. Sewbîna sîstemo ke nika yeno awankerdiş newebîyayîş ney kanî ser o yo û agêrayîşê sîstemê se serranê verênan o.

Çira krîz? Çira çareserî çin a? Çira îqtîdar her ke şono xo erzeno yan zî welat erzeno mîyanê tengasîyanê pîlan? Cewabê nê persan goreyê hetan bedelîyenî. La esasê xo de tena çiyêk esto o zî no yo; no îqtîdar edaleto ke seba heme merdiman esas girewto binê linganê xo. Cayo ke edalet bi nê çiyan de ri bi ri bimano, uca de seba cuyêka standarte tu çiyêk nêno kerdiş. Sîstemo ke nika awan beno zî yewperestî ser o yo û no sîstem xura edaletê komelî wedarneno. Komelî zî binê sîstemo yewperest de her roje pelexyeno. Naye do heta peynî dewam nêko û bi îradeyêko xoverdayox perçe bibo…

Sîstemo newe seba meseleyanê pîlan çareserîyanê qijkekan esas gêno. Nimuneya en pîle krîzê ekonomî yo ke en kêm di serrî yo ke dewam keno ya. Kenî ke rojane çareserîyan peyda bikî; en peynî papazo Emerîkayij Andrew Brunson o ke di serre verê cu amebi tepiştiş û nabênê Tirkîye û Emerîka de bibi sebebê nîqaşanê pîlan, tehlîye bi û cezaya hepso keye girewt.

Na game seba Tirkîye gamêka pîle bî û waştêne bi no qeyde berzbîyayîşê dovîzî biedelnî, la nêbi. Na gama înan bi sebebê xorînbîyayîşê nîqaşî û pereyê tirkî hêna bi kêm. Bi no qeyde û nê metodan kenî ke çareserîyanê rojaneyan peyda bikî; raşt o heta nika na hemleya înan tepiştêne la wina aseno ke do nika ra pey qet nêtepişo. Ekonomî tena perçeyêka krîzan a û îqtîdar heme meseleyan ra eynî tewir nêzdî beno.

Gelo vera nê kerdenanê îqtîdarî de kam eşkeno çiyêk bivajo? Yan zî bê HDP kam eşkeno vera nînan de bêvindero? Mîyanê parlamentoya ke îqtîdar wazeno bikero bêîrade de HDP kena ke vengê xo biveja, la vera HDP de heme tewir neheqî û tedayî benî. No nêzdîbîyayîş, HDP kerd muxalefeta sereke. Çunkî bê HDP tu partîyêka bîne vera no îqtîdar de nêvindena; tu krîzan rê alternatîfan nîşan nêdana û meseleyan baş tehlîl nêkena.

Welatê krîzan de hêzo ke wazeno krîzan berteraf bikero binê teda û zilmî de yo. Wina aseno ke îdarekerê nê welatî wazenî krîzan reyde bicuyî û Tirkîye de heme kesan bimusnî krîzan. Xura nêmeyê nê welatî yan bizanayîş yan zî nêzanîye ser o paşt dabî krîzan û nê îdarekaran weçinabî. La vera naye de tay bo zî kesê ke esasê çareserîye ser o xo ver danî zî estî û kenê ke no welat de krîzî ney edalet esas bo.