U. Serhildan  Andan U. Serhildan Andan

No roşan de fekî nêbenî şîrîn 20 Tebax 2018 Duşem

Vatişê şîrînîya fekî bi serran o ke no welat de vajîyeno û her tim seba çiyanê weşan yan zî netîceyanê weşan vajîyeno. ‘No roşan de fekî nêbênî şîrîn!’ No vatiş emserre fekê esnafan ra nêkeweno. Krîz tesîrêko xidar kerdo û çew halê xo ra memnûn nîyo. Verê cu en zêde esnafê qijî krîzan rê tesîr dîyêne la nika wina nîyo; krîzo ke esto heme esnafan qedînayo. Dolor, Euro, zerd, faîz, bac ûsb. gelek çiyî paşta esnafî şikitî. Ne rotiş ne girewtiş tu çiyêk nêvirazîyeno. Kuçeyan de qelebalixêk esto la seke esnafî zî vanî; ‘Keko qelebalixêko veng o.’ Raşta ci roşanî seba esnafan mizgînîyêk bî, çunkî roşanan de deyndarî qedîyayêne û tengasî ra xelesîyayîş hêna zêde bîyêne. La hînî ne ê roşanê verênî estî ne zî o ruho verên esto. Hetêk de şer heto bîn de teda û nê çiyan ser o zî krîz…

Merdim Amed ser o şêro bes o. Cayêko sey Sûrî de tu tîcaretêk nêbeno. Binê ê dêsanê hezaran serran de qelbê tîcaretê Amedî nimite yo. Çunkî Sûr şaristano en kanî yo û her tim tîcaret Sûrî ser o virazîyayo. Helbet wexto ke merdim behsê Sûrî bikero tena krîz nêno vîrê merdimî. Şero ke Sûr de qewimya û bi talanê dewlete qedîya tesîrêko pîl Sûrî ser o kerdo. Naye xura paşta Sûrî şikita û krîzo nikayîn zî Sûrî binî ra qedîneno. Esnafê sûka eşêfçîyan behsê verînan kenî; ‘Serê sibayî ra heta nimajê şanî tîya dekerde bi. Hela hela roşanan de tîya bîyêne pirrî merdim û kes nêeşkayêne sûke de gamêk bierzo. La ê rojî qedîyayî. Di serrî yo ke tîya de bereketêk çin o. No krîzo peyêne zî ma binî ra qedînayo. No roşan de fekê ma nêbeno şîrîn.’ Nê vatişî xura rewşa esnafê sûka eşêfçîyan mojnenî ma. Tabî sûkanê bînan de zî rewşe cîya nîya. Çarşîya(Sûka) Şewitî zî ê sûkan ra yew a. Sûkêka qedîm a û heme kesî na sûke baş zanî. Çend serre verê cu tîya zî sey cayanê bînan zaf qelebalix bi. Esnafê na sûke vanê ke ‘Roşananê verênan de ma seba nanwerdişî wext nêdîyêne. Nika ma tîya de ronişte yî û heta şanî ma nêeşkenî kincêk biroşî.’ Esnafî mîyanê na rewşe de do se bikî çew nêzano, ê zî nêzanî... La krîzo nikayîn ver şar nêeftereno destê xo bierzo cebê xo… Rewşêka winasî de ne şar ne zî esnaf nêeşkenî xo bileqînî û tîcaretêk bikerî. Rewşa esnafî orte de ya û hayê dewlete zî pê esta la bizanayîş heme bar erzîyeno şar û esnafî ser o…

Amed de rewşe wina ya la tena Amed ney pêrûnê Kurdistan û Tirkîye de rewşa şar û a esnafan na çarçewe de ya. Şar terse ver nêeşkeno bivejo sûkan û esnafî zî resayî îflasî. Her çendêk îdarekerê dewlete krîz xo rê nêkenî derdî zî baro en gird erzîyayo esnafî ser o û esnaf zî fekê roşanî de nêeşkeno fekê xo bikero şîrîn… Rewşa ke vere roşanî de esta do roşanî ra pey hêna zêde xo bikera tesirin û tay mendo ke zafê esnafî binê deynan de bimanî. Dewlete şer û teda ke sebebê nê krîzê pîlî yê domnena û tena seba xo fikiryena. Sibaroje do seba kamî xeyrîn bo çew nêzano la çiyo ke nika ra asîyeno xeyr ney şer o…